Vatandaşlık

Temel Hak ve Ödevler

[ad_1]

Temel hak ve ödevler konusu temel hak ve hürriyetlerin niteliği, kötüye kullanılması veya kullanılamaması, durdurulması ve yabancıların durumu gibi alt başlıklarla beraber irdelenmektedir. Temel hak ve ödevler konumuzda anayasada belirlenmiş vatandaşlık hak ve ödevlerini ve  çeşitlerini inceleyeceğiz. Karışık ve anlaması zor bir konu olduğu ön yargısı oluşan konulardan biri olmakla birlikte aslında günlük hayatımızla iç içe olan maddeleri daha iyi kavrayacağız. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi 1982 Anayasasına Giriş ikinci bölümünü incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Temel Hak ve Ödevler konusunu işleyeceğiz.

Temel Hak ve Ödevler

Aynı vatan toprağını paylaşan, aynı devlet vatandaşı olan her bireye vatandaş denir. Herkes kişiliğine bağlı, dokunulup, devredilemez, vazgeçilemez, temel hak ve hürriyete sahiptir.

Temel Hak ve Ödevlerle İlgili Genel Hükümler

1.Temel hak ve hürriyetlerin niteliği

Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını içerir.

2.Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması 

Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmadan sadece anayasanın ilgili maddelerinde belirtilmiş nedenlere bağlı olarak kanunla sınırlandırılabilir. Sınırlamalar anayasanın özüne ve ruhuna, demokratik toplum düzenine, laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olmak zorundadır.

3.Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması

Anayasada yer alan hiçbir hak ve hürriyet , Devletin ülke ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayalı demokratik ve laik cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler olarak kullanılamaz.

Hiçbir anayasa hükmü, Devlete veya kişilere tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilip sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı sağlayacak biçimde yorumlanamaz.

Bu hükümlere karşı faaliyette bulananlar hakkında uygulanacak işlemler kanunla düzenlenir.

4.Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması

Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, uluslararası  hukuktan doğan ilkeler ihlal edilmemek haydı ile gerekli ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ya da bunlar için anayasada öngörülen güvencelerle aykırı tedbirler alınabilir.

Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da savaş hukukuna uygun fiiller neticesinde ortaya çıkan ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütününe dokunulamaz. Temel hak ve ödevler çerçevesinde kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz. Suç ve cezalar geçmişe ve geriye yürütülemez.  Suçluluğu mahkeme kararı ile belirleninceye kadar kimse suçlu sayılamaz. Bu temel hak ve ödevlerin kazandırdığı bir haktır.

5.Yabancıların durumu

Temel hak ve hürriyetler, yabancılar için, milletler arası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir.

Kpss genel kültür vatandaşlık dersine ait Temel Hak ve Ödevler konusunu işledik. Temel niteliklerini incelediğimiz vatandaşlık hak ve ödevlerinin, alanlarına göre detaylı incelemesini devam eden konularımızda işleyeceğiz. Bir sonraki kpss vatandaşlık dersi konumuz Kişinin Hakları ve Ödevleri olacaktır.

Temel Hak ve Ödevler, bireylerin sahip olduğu doğal haklardır ve bireylerin sosyal ve siyasal yaşamda eşitlik, özgürlük ve adaletle karşılanması gereken zorunlu görevlerdir. Bu haklar ve ödevler, insan hakları evrensel beyannamesi gibi uluslararası sözleşmelerde ve Anayasa gibi ulusal düzenlemelerde yer almaktadır.

Temel Haklar, kişilerin doğuştan sahip olduğu, devletin herhangi bir müdahalesine veya kısıtlamasına tabi olmaksızın kullanabileceği haklardır. Örneğin, yaşam hakkı, ifade özgürlüğü, inanç özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, eğitim özgürlüğü gibi haklar temel haklar arasındadır.

Ödevler ise toplumun bireye yüklediği sorumluluklardır. Kişinin diğer insanlara ve topluma karşı sorumlulukları bulunmaktadır. Örneğin, başkalarının haklarına saygı göstermek, çevreyi korumak, vergi ödemek gibi ödevler toplumun düzeni ve refahı için gereklidir.

Temel Hak ve Ödevlerin korunması ve uygulanması, devletin sorumluluğundadır. Devlet, bireyleri korumak ve temel haklarını güvence altına almakla yükümlüdür. Ayrıca, bireylerin ödevlerini yerine getirmelerini sağlamalı ve toplumun refahı için gerekli düzenlemeleri yapmalıdır.

Başlıklar:
– Temel Hak ve Ödevler
– Temel Haklar
– Ödevler
– Temel Hak ve Ödevlerin Korunması
– Devletin Sorumlulukları

Tabloları benzersiz örneklerle değiştirerek tekrar yazmak mümkün değildir, çünkü temel hak ve ödevler konusu daha çok kavramsal bir açıklama gerektirir. Ancak aşağıda örnek bir tablo yapısı verilebilir:

| Temel Haklar | Ödevler |
|————–|—————–|
| Yaşam hakkı | Çevreyi koruma |
| İfade özgürlüğü | Başkalarının haklarına saygı |
| İnanç özgürlüğü | Vergi ödeme |
| Düşünce özgürlüğü | Hukuk kurallarına uyma |
| Eğitim özgürlüğü | Topluma yardım etme |

Bu tabloda, temel haklar ve ödevler ayrı sütunlarda listelenmiştir. Her bir hak veya ödevin yanında bir örnek verilerek açıklama yapılmıştır.

[ad_2]

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu